ابعاد استاندارد جعبه آتش نشانی
انتخاب ابعاد درست جعبه آتشنشانی فقط برای جا شدن تجهیزات نیست؛ بلکه مستقیماً با تاییدیه سازمان آتشنشانی و مبحث سوم مقررات ملی ساختمان در ارتباط است. اگر ابعاد جعبه را اشتباه انتخاب کنید، موقع پایانکار ساختمان یا حتی جانمایی شیلنگ و کپسول، با چالش جدی مواجه میشوید.
ابعاد استاندارد فایرباکس بر اساس نوع تجهیزات داخل آن (هوزریل، هوزرک، تعداد و نوع کپسولها) و نحوه نصب (توکار یا روکار) تعیین میشود. در ادامه، ابعاد استاندارد و پرکاربردترین مدلهای بازار ایران را به همراه جدول مقایسهای بررسی کردهایم.
جدول سریع ابعاد استاندارد انواع جعبه آتش نشانی
تمام ابعاد جدول زیر بر حسب سانتیمتر است و استاندارد رایج پروژههای مسکونی، تجاری و صنعتی محسوب میشود:
| مدل جعبه | ارتفاع | عرض | عمق | تجهیزات داخل جعبه |
| تک کابین | 75 | 60 | 20 | یک عدد هوزریل ۲۰ متری |
| دو کابین (کنار هم) | 75 | 90 | 20 | هوزریل + یک کپسول ۶ کیلویی |
| دو کابین کپسول خوابیده | 105 | 60 | 20 | هوزریل + یک کپسول (برای فضاهای کمعرض) |
| دو طبقه (هوزریل + هوزرک) | 145 | 60 | 20 | هوزریل (طبقه بالا) + هوزرک برزنتی (طبقه پایین) |
| دو طبقه (هوزریل + دو کپسول) | 160 | 60 | 20 | هوزریل + کپسول پودری + کپسول CO2 |
| دو کابین دو کپسوله | 90 | 120 | 20 | هوزریل + دو کپسول ایستاده |
توجه داشته باشید که ابعاد ارائه شده در این مقاله، مربوط به متداولترین و رایجترین مدلهای جعبه آتشنشانی در بازار ایران است. در صورتی که در تجهیزات داخل جعبه تغییری اعمال شود — برای مثال متراژ شیلنگ برزنتی یا لاستیکی، تغییر قطر و ضخامت شیلنگ، یا تغییر در وزن و ابعاد کپسولها — ابعاد نهایی جعبه نیز قطعاً تغییر خواهد کرد. بنابراین اگر تجهیزات خاصی در نظر دارید یا با محدودیتهای معماری مواجه هستید، حتماً پیش از خرید، از طریق تماس با کارشناسان فروش آکا ایمن درخواست مشاوره رایگان کنید تا ابعاد دقیق متناسب با پروژه شما طراحی و ساخته شود.
تفاوت ابعاد جعبه آتش نشانی توکار و روکار در چیست؟
خیلی از مجریان تاسیسات این سوال را میپرسند. واقعیت این است که ابعاد پشتتاپشت باکس اصلی در مدل توکار و روکار یکسان است.
تفاوت اصلی در فریم یا قاب دور جعبه (نما) است. در مدلهای روکار، معمولاً عرض جعبه یا لبههای آن را حدود 6 سانتیمتر پهنتر میسازند تا علاوه بر ظاهر زیباتر روی دیوار، درب جعبه بدون گیر کردن به دیوار راحت باز شود.
برای بررسی جامعتر تمامی مدلها، مشخصات فنی و متریال بهکاررفته در تولید، میتوانید به بخش دستهبندی جعبه آتش نشانی مراجعه کنید. در ادامه بررسی تفکیکی ابعاد انواع فایرباکس خدمت شما ارائه شده است:
ابعاد جعبه آتش نشانی تک کابین
پرمصرفترین مدل برای آپارتمانها و مجتمعهای مسکونی، جعبه تک کابین است. این مدل صرفاً برای نگهداری یک قرقره هوزریل (شیلنگ لاستیکی ۳/۴ اینچ) یا هوزرک برزنتی استفاده میشود.
- ابعاد توکار: 20*60*75 سانتیمتر
- ابعاد روکار: 20*65*75 سانتیمتر
ابعاد جعبه آتش نشانی دو قلو
این مدل دو درب مجزا دارد؛ یک طرف برای قرقره هوزریل و طرف دیگر برای نگهداری خاموشکننده دستی (معمولاً کپسول ۶ کیلویی پودر و گاز). این گزینه برای مجتمعهای تجاری و اداری عالی است.
- ابعاد توکار: 20*90*75 سانتیمتر
- ابعاد روکار: 20*95*75 سانتیمتر
ابعاد باکس آتش نشانی دو کابین کپسول خوابیده
در این مدل، کپسول بهصورت افقی داخل جعبه قرار میگیرد. این طراحی زمانی استفاده میشود که محدودیت عرض وجود داشته باشد اما افزایش ارتفاع امکانپذیر باشد.
ابعاد جعبه هوزریل دو کابین کپسول خوابیده که یک عدد قرقره آتش نشانی استاندارد با 20 متر شیلنگ هوزریلی و یک عدد کپسول آتش نشانی 6 کیلویی پودری در آن قرارگیرد به شرح زیر است:
- ابعاد توکار: 20*60*105 سانتیمتر
- ابعاد روکار: 20*65*105 سانتیمتر
ابعاد جعبه آتش نشانی دو طبقه (هوزریل- دو کپسول)
این مدل برای نگهداری یک هوزریل، یک کپسول پودر و گاز ۶ کیلویی و یک کپسول CO₂ شش کیلویی طراحی شده است. ابعاد جعبه آتشنشانی دو طبقه به شرح زیر است:
- ابعاد توکار: 20*60*160 سانتیمتر
- ابعاد روکار: 20*65*160 سانتیمتر
ابعاد فایرباکس دو طبقه (هوزریل- هوزرک)
این مدل دارای دو طبقه مجزا است؛ طبقه بالا برای هوزریل و طبقه پایین برای هوزرک و شیلنگ برزنتی در نظر گرفته میشود و بیشتر در ساختمانهای صنعتی، کارخانهها و مراکز بزرگ استفاده میشود. ابعاد جعبه فایرباکس دو طبقه ایستاده استاندارد به شرح زیر است:
- ابعاد توکار: 20*60*145 سانتیمتر
- ابعاد روکار: 20*65*145 سانتیمتر
ابعاد باکس آتش نشانی دو قلو دو کپسوله
این مدل برای پروژههایی طراحی شده است که نیاز به نگهداری دو خاموشکننده در کنار هوزریل دارند. ابعاد به شرح زیر است:
- ابعاد توکار: 20*120*90 سانتیمتر
- ابعاد روکار: 20*125*90 سانتیمتر
ابعاد استاندارد جعبه کپسول آتش نشانی
اگر در پروژه خود نیازی به سیستم شیلنگی ندارید و فقط قصد حفاظت از خاموشکنندههای دستی را دارید، پیشنهاد میکنیم از انواع مدلهای جعبه کپسول آتش نشانی دیدن کنید تا متناسب با ظرفیت کپسول، بهترین گزینه را انتخاب نمائید. ابعاد این جعبهها کاملاً به نوع و وزن کپسول بستگی دارد:
| نوع کپسول | توکار (ارتفاع × عرض × عمق) | روکار (ارتفاع × عرض × عمق) |
| ۴ کیلویی پودر و گاز | 50 × 25 × 18 | 55 × 30 × 18 |
| ۶ کیلویی پودر و گاز | 60 × 30 × 18 | 65 × 30 × 18 |
| ۱۲ کیلویی پودر و گاز | 70 × 30 × 18 | 70 × 35 × 20 |
| ۶ کیلویی CO₂ | 85 × 30 × 18 | 85 × 30 × 20 |
| ۶ کیلویی CO₂ + ۶ کیلویی پودر و گاز | 85 × 60 × 18 | 85 × 60 × 20 |
| ۶ کیلویی CO₂ + ۱۲ کیلویی پودر و گاز | 85 × 60 × 22 | 85 × 65 × 22 |
چگونه ابعاد مناسب جعبه آتش نشانی را انتخاب کنیم؟
برای اینکه دقیقترین ابعاد را انتخاب کنید، این ۴ گام کلیدی را دنبال کنید:
- تجهیزات داخل جعبه را دقیقاً مشخص کنید
اولین و مهمترین معیار، حجم و تعداد تجهیزاتی است که قرار است داخل باکس قرار گیرد:
– فقط شیلنگ آب (هوزریل/هوزرک): اگر صرفاً یک قرقره شیلنگ مطاطی نیاز دارید، جعبه تک کابین پاسخگوی نیاز شماست.
– شیلنگ + خاموشکننده دستی: اگر در کنار شیلنگ به یک کپسول ۶ کیلویی پودر و گاز نیاز دارید، جعبه دو کابین (دوقلو) استانداردترین حالت است.
– کپسولهای سنگین یا CO 2: کپسولهای ۱۲ کیلویی یا دیاکسید کربن به دلیل ارتفاع و نازل شیپوری بزرگتر، نیازمند جعبههایی با عمق ۲۵ یا ۳۰ سانتیمتر هستند.
- فضای معماری و محدودیتهای دیوار را تحلیل کنید
ابعاد جعبه باید با هندسه ساختمانی که در آن نصب میشود همخوانی داشته باشد:
– کمبود عرض در پاگرد پله یا راهرو: اگر عرض دیوار کم است، سراغ مدلهای دو طبقه (ایستاده) یا کپسول خوابیده بروید. این مدلها به جای پهنا، از ارتفاع دیوار استفاده میکنند.
– ضخامت دیوار: اگر دیوار از نوع برشی (بتنی) یا تیغهای با ضخامت کم است و امکان حفاری توکار وجود ندارد، حتماً باید از مدلهای روکار استفاده کنید.
- نحوه نصب را پیش از نازککاری تعیین کنید
– جعبه توکار: ظاهری بسیار شیک و همسطح با دیوار دارد و هیچ فضایی از معبر خروج را اشغال نمیکند. اما حتماً باید جای آن در مرحله سفتکاری (با ۲ تا ۳ سانتیمتر بادخور) روی دیوار تعبیه شود.
– جعبه روکار: برای ساختمانهای آماده یا دیوارهایی که امکان تخریب ندارند عالی است، اما باید دقت کنید که عمق ۲۰ سانتیمتری آن، عرض مفید راهرو یا معبر فرار را دچار محدودیت نکند.
- ارگونومی و شعاع گردش درب را بسنجید
جعبه آتشنشانی فقط یک محفظه دکوراتیو نیست؛ در شرایط بحرانی باید ظرف چند ثانیه عملیاتی شود. طبق ضوابط، درب جعبه باید بتواند حداقل ۱۷۰ درجه باز شود. بنابراین ابعاد و محل جانمایی جعبه نباید طوری باشد که هنگام باز شدن درب، به نرده پلهها، دستگیره درهای مجاور یا ستونهای نرده گیر کند.
در کنار جانمایی دقیق فایرباکس، رعایت استانداردهای خروج اضطراری و تاییدیه آتشنشانی در راهروها و پاگردها نیز اهمیت حیاتی دارد. به همین دلیل پیشنهاد میکنیم همزمان با جانمایی جعبهها، جدول
ابعاد درب ضد حریق را نیز بررسی کنید تا عرض مفید پاگردها و معابر خروج دچار تداخل نشوند.
سوالات متداول
۱. ارتفاع استاندارد نصب جعبه آتشنشانی از کف چقدر است؟
طبق ضوابط سازمان آتشنشانی، جعبه باید بهگونهای نصب شود که مرکز قرقره یا بالاترین تجهیز داخل آن در ارتفاعی بین ۱۲۰ تا ۱۳۰ سانتیمتر از کف تمامشده قرار گیرد تا دسترسی سریع به آن در شرایط بحرانی امکانپذیر باشد.
۲. آیا ابعاد جعبه آتش نشانی توکار با فریم داخل دیوار متفاوت است؟
بله، ابعاد باکس اصلی که داخل دیوار قرار میگیرد (ابعاد توکار) با ابعاد قاب و فریم بیرونی جعبه متفاوت است. معمولاً فریم بیرونی از هر طرف ۱.۵ تا ۲ سانتیمتر بزرگتر ساخته میشود تا روی درزهای دور جعبه و نازککاری دیوار را بپوشاند.
۳. برای شیلنگ برزنتی چه نوع جعبهای با چه ابعادی مناسبتر است؟
برای شیلنگهای برزنتی (تاسیساتی/فشار قوی) معمولاً از سیستم هوزرک یا قرقره استفاده میشود. به دلیل زاویه بازشدن و طول نازل، جعبههای دو طبقه با ارتفاع حداقل ۱۴۵ سانتیمتر یا جعبههای عمیقتر (عمق ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر) بهترین گزینه هستند.
۴. آیا امکان سفارش جعبه آتشنشانی با رنگ یا استیل اختصاصی وجود دارد؟
بله، علاوه بر ابعاد سفارشی، امکان تولید جعبه آتش نشانی استیل (مات، براق یا طلایی) و همچنین رنگهای کورهای الکترواستاتیک سفارشی متناسب با دکوراسیون پروژه شما وجود دارد.
5. آیا اندازه جعبه آتش نشانی در همه کارخانهها یکسان است؟
خیر. هرچند بیشتر تولیدکنندگان از ابعاد رایج بازار استفاده میکنند، اما بسته به نوع تجهیزات داخلی، طراحی محصول و نیاز پروژه ممکن است اختلافات جزئی در ابعاد وجود داشته باشد.
6. تفاوت ابعاد جعبه توکار و روکار چیست؟
در بیشتر مدلها، ارتفاع و عمق یکسان است؛ اما عرض مدلهای روکار معمولاً حدود ۵ سانتیمتر بیشتر از مدل توکار است تا فضای کافی برای نصب روی دیوار و باز شدن درب فراهم شود.
7. برای کپسول ۶ کیلویی پودری چه ابعاد جعبهای مناسب است؟
بهطور معمول جعبهای با ابعاد حدود ۷۰ × ۳۲ × ۲۲ سانتیمتر برای این نوع خاموشکننده مناسب است.
8. برای کپسول CO₂ ابعاد جعبه با مدل پودری تفاوت دارد؟
بله. کپسولهای CO₂ به دلیل قطر بیشتر بدنه، معمولاً به جعبهای با عرض و عمق بیشتر نسبت به خاموشکنندههای پودر و گاز همظرفیت نیاز دارند.
9. آیا امکان ساخت جعبه با ابعاد سفارشی وجود دارد؟
بله. اگر از شیلنگ با طول متفاوت، کپسولهای خاص یا تجهیزات جانبی استفاده میکنید، میتوان جعبه را متناسب با نیاز پروژه بهصورت سفارشی طراحی و تولید کرد
نتیجهگیری
ابعاد ذکر شده در این مقاله، ابعاد استاندارد برای جعبههای آتشنشانی با تجهیزات اطفاء حریق متداول (قرقره هوزریل استاندارد پامچال با شیلنگ ۲۰ متری تاشونده ¾ اینچ، کپسول ۶ کیلویی پودری، و کپسول ۶ کیلویی CO2) است. با این حال، در صورت نیاز به تغییراتی در تجهیزات مانند افزایش طول شیلنگ، تغییر قطر شیلنگ، استفاده از کپسولهای با ظرفیت متفاوت یا اضافه کردن تجهیزات جانبی مثل چکش آتشنشانی یا پتو، امکان طراحی و ساخت جعبه به صورت کاملا سفارشی وجود دارد. در این حالت، ابعاد جعبه با توجه به تجهیزات جدید و نیازهای خاص مشتری تعیین خواهد شد. طراحی سفارشی جعبه آتشنشانی، امکان تطبیق کامل آن با نیازهای پروژه را فراهم میکند.
