فن تخلیه دود سیستمی مکانیکی است که هنگام آتشسوزی، دود، گازهای سمی و حرارت را از فضای بسته مانند ساختمان، پارکینگ یا تونل خارج میکند. این موضوع سه مزیت اساسی دارد:
کاهش خطر مرگ و خفگی ساکنین در اثر استنشاق دود
تسهیل عملیات آتشنشانی با ایجاد دید بهتر و هوای قابل تنفس
محافظت از سازه در برابر حرارت متمرکز
انواع فن تخلیه دود
فن ضد حریق
فنهای ضد حریق برای مقاومت در برابر دمای بالا طراحی شدهاند. در بسیاری از استانداردها، این فنها باید حداقل ۲ ساعت در دمای ۳۰۰ درجه سانتیگراد کارایی خود را حفظ کنند.
فن ضد انفجار
فن ضد انفجار برای محیطهای پرخطر مانند پالایشگاهها، کارخانجات شیمیایی یا انبار مواد قابل اشتعال استفاده میشود. این فنها در مدلهای:
- تک فاز (برای محیطهای کوچکتر)
- سه فاز (برای صنایع بزرگ)
موجود هستند.
⚡ نکته: قیمت فن تهویه ضد انفجار بسته به توان، جنس بدنه و ضد جرقه بودن پروانه تفاوت دارد.
فن آکسیال (Axial Fan)
فن آکسیال یا هواکش محوری یکی از پرکاربردترین مدلهاست که هوا را موازی محور حرکت پروانه جابجا میکند. انواع آن شامل:
فن آکسیال سیلندری
- فن اکسیال سایلنت (کمصدا)
- فن آکسیال دیواری یا سقفی
این مدل بیشتر در پارکینگها، تونلها و سولهها کاربرد دارد.
فن رادیال (سانتریفیوژ)
فن رادیال با فشار بالا و دبی متوسط برای تخلیه دود در فضاهای بسته و کانالکشیشده استفاده میشود. زیرگروههای اصلی آن:
- اگزاست فن رادیال (برای مکش دود)
- فن رادیال سقفی
- فن سانتریفیوژ ضد انفجار
جت فن صنعتی
یکی از مهمترین انواع فنهای آتشنشانی، جت فن است.- کاربرد: پارکینگهای طبقاتی، تونلها و فضاهای بزرگ بدون کانالکشی
- عملکرد: به جای مکش نقطهای، با ایجاد جریان قوی هوا، دود را به سمت خروجی اصلی هدایت میکند
- مزایا:حذف کانالکشی طولانی و کاهش هزینهها، نصب آسان روی سقف، مناسب برای تخلیه دود و گاز CO در پارکینگها، طراحی مقاوم در برابر حریق (مطابق EN 12101)
📌 جت فنها بهطور مستقیم به سیستم فنهای تخلیه دود آتشنشانی متصل میشوند و بخشی جدانشدنی از تهویه پارکینگها محسوب میشوند.
سیستم تهویه پارکینگ
یکی از مهمترین کاربردها، استفاده از فن تخلیه دود در سیستم تهویه پارکینگ است. در پارکینگها علاوه بر آتشسوزی، تجمع گاز CO خودروها هم خطرناک است.
ترکیبی از جت فن، فن آکسیال و فن رادیال
تخلیه دود آتشسوزی + تخلیه گاز CO
الزامی در برجها و ساختمانهای بزرگ طبقاتی
نحوه انتخاب فن تخلیه دود
محاسبه ظرفیت فن ضد حریق
برای انتخاب فن، باید حجم فضای موردنظر را بدانید:
پس باید فنی انتخاب کنید که دبی آن حداقل ۳۶,۰۰۰ متر مکعب بر ساعت باشد.
قیمت فن تخلیه دود آتشنشانی و جت فن
قیمت فن های ضد انفجار و تخلیه دود بسته به عوامل زیر متفاوت است:
نوع فن (آکسیال، رادیال، ضد انفجار، جت فن)
توان موتور و ظرفیت تخلیه
برند و کشور سازنده
متریال بدنه (فولادی، آلومینیومی، گالوانیزه)
استانداردهای ضد حریق و ضد انفجار
چکلیست انتخاب فن تخلیه دود
بررسی حجم فضا و دبی موردنیاز
توجه به استانداردهای EN 12101 و ATEX
انتخاب فن مقاوم در برابر دمای بالا
استفاده از موتورهای ضد جرقه در محیطهای انفجاری
مشاوره با کارشناسان ایمنی پیش از خرید
پرسشهای متداول (FAQ)
1. تفاوت فن ضد حریق و فن ضد انفجار چیست؟
فن ضد حریق در برابر دمای بالا مقاوم است، درحالیکه فن ضد انفجار برای جلوگیری از ایجاد جرقه و انفجار در محیطهای خطرناک طراحی شده است.
2. آیا فن تخلیه دود در ساختمانهای مسکونی هم لازم است؟
بله. مخصوصاً در برجهای مسکونی و پارکینگهای بزرگ، نصب فن تخلیه دود طبق مقررات ملی ساختمان الزامی است.
3. فن آکسیال بهتر است یا فن رادیال؟
فن آکسیال برای حجم هوای زیاد و فشار کم مناسب است، اما فن رادیال برای فشار بالا و کانالکشی کاربرد دارد.
4. طول عمر فنهای ضد حریق چقدر است؟
با نگهداری صحیح و سرویس دورهای، عمر مفید آنها بیش از ۱۰ سال خواهد بود.
5. قیمت فن ضد انفجار تک فاز چقدر است؟
این فنها معمولاً از چند میلیون تومان شروع میشوند و بر اساس برند و ظرفیت، افزایش مییابند.
6. آیا سیستم تهویه پارکینگ فقط برای دود آتشسوزی است؟
خیر، برای تخلیه گازهای سمی مانند CO ناشی از خودروها نیز استفاده میشود.
7. چه استانداردهایی برای فن تخلیه دود الزامی است؟
استاندارد EN 12101 برای فنهای ضد حریق و استاندارد ATEX برای فنهای ضد انفجار رایجترین موارد هستند.
8.جت فن چیست و چه فرقی با فن تخلیه دود دارد؟
جت فن نوعی فن تخلیه دود است که بدون کانال، دود را به سمت خروجی هدایت میکند. مناسب پارکینگها و تونلهاست.
فن تخلیه دود و زیرشاخههای آن شامل فن ضد حریق، فن ضد انفجار، فن آکسیال، فن رادیال و جت فن، مهمترین تجهیزات ایمنی ساختمان هستند. انتخاب درست آنها، امنیت ساکنین و کارایی عملیات آتشنشانی را تضمین میکند.
برای انتخاب بهترین فن تخلیه دود یا جت فن پارکینگ متناسب با نیاز پروژه، همین حالا با مشاوران فروشگاه تجهیزات آتشنشانی آکا ایمن تماس بگیرید.
اگر قصد دارید در کنار فن، سایر تجهیزات ایمنی مثل خرید درب ضد حریق یا خرید جعبه آتش نشانی را انجام دهید، بهترین راه تهیه آنها از یک فروشگاه معتبر است تا از هماهنگی کامل سیستمها مطمئن شوید.
پس باید فنی انتخاب کنید که دبی آن حداقل ۳۶,۰۰۰ متر مکعب بر ساعت باشد.
