دتکتورهای اعلام حریق، قطعاتی هستند که وظیفه دارند کوچکترین دود، حرارت یا شعله را شناسایی کنند و در کوتاهترین زمان ممکن، هشدار را به پنل مرکزی اعلام حریق ارسال کنند.
دتکتورها نقش مغز سیستم اعلام حریق را دارند؛ کوچکترین خطا در محل نصب، زاویه، فاصله بین دتکتورها یا نحوه سیمکشی میتواند باعث شود سیستم در زمان خطر بهدرستی عمل نکند. اگر میخواهید بدانید استاندارد نصب دتکتور اعلام حریق چیست، سیمکشی و سربندی آن چطور انجام میشود و فاصله مجاز بین دتکتورها چقدر است، این مقاله دقیقاً برای شما نوشته شده است.
اگر در حال اجرای کامل سیستم اعلام حریق در ساختمان هستید، مطالعه مقاله «آموزش نصب اعلام حریق» بهعنوان پیشنیاز این مطلب به شما توصیه میشود. در آن مقاله، با مراحل نصب کل سیستم از صفر تا صد آشنا میشوید، و حالا در این مقاله میخواهیم به یکی از حساسترین بخشهای آن یعنی نقشه نصب دتکتور اعلام حریق بپردازیم.
🛍️فروشگاه اینترنتی تجهیزات آتش نشانی آکا ایمن، مرجع خرید دتکتورهای مورد تایید سازمان آتش نشانی
آشنایی با اجزای سیستم اعلام حریق و نقش دتکتور
دتکتورها بسته به نوع محیط و کاربری ساختمان، در مدلهای دودی، حرارتی و شعلهای نصب میشوند. هرکدام از این دتکتورها در زمان فعالسازی، سیگنالی الکتریکی را از طریق مدار زون یا لوپ به کنترل پنل ارسال میکنند.
اجزای مرتبط با نصب دتکتور اعلام حریق:
- پنل مرکزی اعلام حریق
- دتکتورها (دودی، حرارتی، ترکیبی یا آدرسپذیر)
- شستی اعلام حریق
- آژیر و فلاشر
- کابلهای ضد حریق
- پایه دتکتور و جعبه تقسیم
استاندارد نصب دتکتور اعلام حریق
در طراحی نقشه نصب، هدف این است که تمام دتکتورها بهصورت حلقهای یا زونی به کنترل پنل اعلام حریق مرکزی متصل شوند تا در زمان بروز آتش، مکان دقیق حادثه مشخص شود.
| نوع سیستم | نحوه اتصال دتکتورها | توضیحات |
|---|---|---|
| متعارف | دتکتورها در هر زون بهصورت موازی متصل میشوند. | هر زون نمایانگر یک ناحیه است. |
| آدرسپذیر | هر دتکتور دارای آدرس دیجیتال مجزاست. | موقعیت دقیق اعلام آتش نمایش داده میشود. |

آموزش نصب دتکتور اعلام حریق
- مرحله ۱: آمادهسازی محل نصب
- محل نصب باید طبق نقشه طراحیشده سیستم اعلام حریق انتخاب شود.
- از نصب دتکتور در نزدیکی هواکش، کولر یا منابع گرما خودداری کنید.
- سقف باید کاملاً صاف باشد تا پوشش تشخیص دود یکنواخت عمل کند.
📏 طبق استاندارد NFPA72:
- فاصله بین دو دتکتور دودی نباید از ۹ متر بیشتر باشد.
- دتکتور حرارتی باید در فاصله حداکثر ۷.۵ متری از یکدیگر نصب شود.
- فاصله دتکتور از دیوار حداقل ۰.۵ متر و از سقف کاذب حداقل ۲.۵ سانتیمتر باشد.
- مرحله ۲: لولهگذاری و سیمکشی دتکتور اعلام حریق
در سیستم متعارف معمولاً از کابل زوج فویلدار ۲×۱.۵ میلیمتر مربع استفاده میشود. کابل باید از طریق لولههای PVC ضدحریق یا فلزی عبور داده شود.
نکات کلیدی در نحوه لولهگذاری اعلام حریق:- از مسیر کوتاه و مستقیم برای عبور کابلها استفاده کنید.
- از جعبه تقسیم فلزی در محل انشعاب استفاده شود.
- در صورت عبور کابل از سقف کاذب، از بست نسوز استفاده کنید.
- مرحله ۳: سربندی و سیمبندی دتکتور اعلام حریق
در دتکتورهای متعارف، دو رشته سیم ورودی از سمت پنل (IN) و دو رشته خروجی به دتکتور بعدی (OUT) متصل میشود. در انتهای زون نیز مقاومت انتهای خط (EOL Resistor) نصب میگردد تا سلامت مدار کنترل شود.
نکته مهم:در سیستم آدرسپذیر، نیازی به مقاومت انتهای خط نیست و تمام دتکتورها بهصورت سری در یک لوپ قرار دارند. - مرحله ۴: نصب فیزیکی و تست دتکتور
- پایه دتکتور را به سقف نصب کنید.
- سیمها را به ترمینالهای پایه متصل کنید.
- دتکتور را در پایه بچرخانید تا قفل شود.
- از تست دود مصنوعی (Smoke Tester) برای اطمینان از عملکرد آن استفاده کنید.
📋 برای تست نهایی، میتوانید از چکلیست تست دتکتور اعلام حریق در انتهای مقاله استفاده کنید.
جدول چکلیست نصب و تست دتکتور اعلام حریق
| مورد بررسی | وضعیت | توضیحات |
|---|---|---|
| ولتاژ ورودی به مدار | ✔ / ✘ | باید ۲۴ ولت DC باشد |
| تست دتکتور با دود مصنوعی | ✔ / ✘ | پنل باید زون مربوط را اعلام کند |
| اتصال صحیح سیمها | ✔ / ✘ | IN و OUT نباید جابجا شود |
| وجود مقاومت انتهای خط | ✔ / ✘ | فقط در سیستم متعارف |
| نصب صحیح پایه و قفل دتکتور | ✔ / ✘ | بدون لرزش و محکم باشد |
نقشه نصب دتکتور اعلام حریق زیتکس
برند ZITEX یکی از برندهای معتبر ایرانی است که در وبسایت رسمی خود راهنمای نصب برای محصولات «متعارف» و «آدرسپذیر» را منتشر کرده است.
نحوه سیمکشی و نقشه نصب دتکتور اعلام حریق زیتکس
- برای سیستم متعارف: دتکتورها از پنل کنترل به سمت هر دتکتور با کابل زوج به صورت شاخهای (Tree) یا حلقهای (Ring) متصل میشوند، سپس مقاومت انتهای خط EOL در انتهای زون نصب میشود.
- برای سیستم آدرسپذیر: یک لوپ یا دو لوپ از پنل به همه دتکتورها کشیده میشود. هر دتکتور آدرسگذاری میشود و نیازی به مقاومت EOL برای هر دستگاه نیست، بلکه لوپ باید از انتها بهطور کامل نظارت شود.
مثال واقعی
- فرض کنید ساختمان سهطبقه دارید و قصد دارید برند ZITEX را نصب کنید:
- هر طبقه یکی زون: زون ۱ طبقه اول، زون ۲ طبقه دوم، زون ۳ طبقه سوم
- دتکتورها در هر زون به صورت موازی بین ترمینال Z+ و Z– پنل متصل میشوند
- در انتهای هر زون، مقاومت ۴٫۷ کیلو اهم قرار میگیرد (مطابق دفترچه ZITEX)
- سیمکشی در مسیر سقف کاذب با کابل زوج فویلدار ۲×۱.۵ mm² اجرا میشود

نکات مهم اجرایی
- پایه دتکتورها باید کاملاً تراز و سالم نصب شود.
- فاصله بین دتکتورها باید مطابق استاندارد تعیینشده (بیش از ۹ متر نباشد) باشد.
- اطراف دتکتور نباید موانعی وجود داشته باشد (مانند کانالهای تهویه شدید، فنها و…) تا عملکرد کند نشود.
- مسیر سیمکشی باید از سیم برق جدا باشد و در لوله یا کانال مناسب قرار گیرد.

نقشه نصب دتکتور اعلام حریق سنس
نکات کلیدی
- سیمکشی باید با سیمهای مناسب (مثلاً ۱۴–۲۲ گِیج) انجام شود.
- در سیستم دو سیمه (۲-wire) باید با پنل سازگار استفاده شود و حداقل جریان مورد نیاز رعایت شود.
- نصب پایه و دتکتور بهصورت چرخشی (چرخاندن دتکتور روی پایه) انجام میشود.
نحوه سیمکشی و نقشه نصب دتکتور سنس
- در سیستم متعارف: دتکتورها در زونها مشابه مثال ZITEX نصب میشوند، با توجه به مقاومت انتهای خط.

- در سیستم آدرسپذیر: لوپ باید از پنل شروع شود، از هر دتکتور عبور کند، و نهایتاً به پایان برسد؛ آدرسدهی هر دستگاه انجام شود.

مثال واقعی
برای ساختمان ۴ طبقه با سیستم آدرسپذیر برند SENS:
- یک لوپ اصلی از پنل به طبقه اول، سپس طبقه دوم، سوم و چهارم کشیده میشود.
- هر دتکتور شماره آدرس دارد، مثلاً 001، 002، 003 …
- سیمکشی با کابل ضدحریق ۲×۱٫۵ mm² یا زوج تابیده انجام میشود.
نکات مهم اجرایی
- پس از نصب، دتکتور باید حداقل ۸۰ ثانیه روشن شود برای پایدار شدن.
- از کابلهای مختلط با برق جدا اجتناب شود.
- در صورت استفاده از سیستمهای خاص یا لوپهای بزرگ، حتماً مقاومتهای یا ایزولاتورها طبق دفترچه استفاده شوند.
🖇️مطالعه مقاله “نحوه نصب شستی اعلام حریق” به شما پیشنهاد می شود.
پرسشهای متداول
۱. فاصله استاندارد بین دتکتورها چقدر است؟
فاصله بین دتکتور اعلام حریق بسته به نوع دتکتور (دودی یا حرارتی) بین ۷.۵ تا ۹ متر است.
۲. دتکتور در فضای انتظار آسانسور نصب میشود؟
بله، در فضای جلوی آسانسور باید حتماً دتکتور دودی نصب شود.
۳. بهترین ارتفاع نصب دتکتور چقدر است؟
در مرکز سقف، حداقل ۵ سانتیمتر پایینتر از سقف.
۴. در سیستم آدرسپذیر هم مقاومت انتهای خط نصب میشود؟
خیر، در این سیستم نیازی به مقاومت EOL نیست.
۵. آیا میتوان دتکتور را نزدیک کولر نصب کرد؟
خیر، جریان هوای سرد عملکرد سنسور را مختل میکند.
۶. دتکتورهای زیتکس و سنس چه تفاوتی دارند؟
هر دو برند معتبر هستند، اما نقشه سیمبندی در مدلها کمی متفاوت است.
۷. نحوه تست دتکتور اعلام حریق چگونه است؟
با اسپری دود تست، یا دستگاه تستر مخصوص انجام میشود.





